Klimat a woda – podsumowanie europejskich zmian

Ile kosztuje nas zmiana klimatu?

➡️ Szacuje się, że w latach 2000 – 2019 globalne koszty ekstremalnych zjawisk pogodowych przypisywanych zmianie klimatu wyniosły 2,34 biliona euro (średnio 117 miliardów euro rocznie). Szacunki te opierają się na szkodach gospodarczych i stratach w ludziach, spowodowanych 185 zdarzeniami związanymi ze zmianą klimatu, w których zginęło 160 tys. osób.

➡️ Analizy Światowego Forum Ekonomicznego klasyfikują ekstremalne zjawiska pogodowe, jako drugie co do wielkości zagrożenie dla światowej gospodarki w ciągu najbliższych 2 lat i największe zagrożenie w nadchodzącej dekadzie.

➡️ Według badań do 2049 roku światowa gospodarka odnotuje spadek dochodów o 19% w porównaniu z sytuacją bazową bez wpływu klimatu. Przy czym szkody, których doświadczymy w kilku kolejnych dekadach są wynikiem przeszłych emisji gazów cieplarnianych i niestety, są już nieuniknione – wystąpią niezależnie od scenariuszy łagodzących.

➡️ Ekstremalne zjawiska pogodowe i klimatyczne spowodowały ponad 240 000 ofiar śmiertelnych w latach 1980–2023 w UE-27.

➡️ Średnie roczne straty gospodarcze związane z ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi i klimatycznymi w UE wynosiły około 8,5 mld EUR w 2023 r. Średnie roczne straty gospodarcze związane z ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi i klimatycznymi w okresie 2020–2023 były 2,5 razy wyższe niż w poprzedniej dekadzie, od 2010 do 2019 roku.

➡️ Słowenia odnotowała najwyższe straty na mieszkańca, wynoszące 8733 EUR w latach 1980–2023. Na kolejnych miejscach znalazły się Luksemburg (2694 EUR), Szwajcaria (2685 EUR), Włochy (2330 EUR) i Hiszpania (2279 EUR).

Dane na podstawie najnowszego Raportu:

Europe’s environment and climate: knowledge for resilience, prosperity and sustainability: https://www.eea.europa.eu/en/europe-environment-2025/main-report

Climate Risk Index, czyli i Ty możesz zostać dotknięty skutkami zmiany klimatu…

Źródła: Climate Risk Index 2025: https://www.germanwatch.org/en/cri

Global emergence of unprecedented lifetime exposure to climate extremes: https://www.nature.com/articles/s41586-025-08907-1

Czy w Europie kończy się woda?

Źródła:

Interaktywna mapa Projektu: https://europeanwaters.eu/map-database/

Climate change and Europe’s water resources: https://joint-research-centre.ec.europa.eu/system/files/2020-05/pesetaiv_task_10_water_final_report.pdf

Komisja Europejska podjęła próbę włączenia działań na rzecz wody w ramach Europejskiego Zielonego Ładu. Niestety, inicjatywę wycofano po 5 miesiącach… w wyniku protestów przeciwko Zielonemu Ładowi: https://www.europarl.europa.eu/legislative-train/theme-a-european-green-deal/file-water-resilience

Potrzebujemy więcej zielonych rozwiązań dla oczyszczania ścieków

❗️Obecnie w Europie jedynie 38% wód powierzchniowych uważa się za posiadające „zdrowy stan chemiczny”.

Choć rozwiązaniami opartymi na przyrodzie można usunąć mniej niż 40% azotu i 25% fosforu produkowanych ze ściekami w USA, to nadal są to bardzo obiecujące dane, które możemy wykorzystać, jako argument we wdrażaniu tego typu rozwiązań w Europie💚

❗️Informacje te są szczególnie ważne w kontekście dyskusji nad postanowieniami Europejskiego Zielonego Ładu (ang. European Green Deal) oraz wdrożeniem uzupełniającego go rozporządzenia w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych (ang. Nature Restoration Law).
Niskoemisyjnym oczyszczalniom ścieków ze zwiększonym odzyskiem surowców przewidzianym ramach postulatów Zielonego Ładu musi towarzyszyć zwiększenie udziału gruntów wyłączonych z intensywnej eksploatacji rolniczej oraz wdrożenie rozwiązań opartych na przyrodzie (np. sztucznych mokradeł) w pasie buforowym oczyszczalni ścieków.

Na podstawie publikacji 👉The potential of carbon markets to accelerate green infrastructure based water quality trading
https://www.nature.com/articles/s43247-024-01359-x

• środowisko • ekologia • woda • klimat • zmiana klimatu • ścieki

Więcej przeczytasz także w moim artykule w czasopiśmie Wodne Sprawy „Oczyszczanie ścieków i zmniejszenie emisji – konieczne zielone rozwiązania”: https://wodnesprawy.pl/konieczne-zielone-rozwiazania-oczyszczanie-scieko/

Czy przyroda może zastąpić technikę?

Woda w mieście to nie tylko rzeki, stawy, jeziorka czy fontanny.❗️
Woda w mieście obejmuje także wody podziemne – gruntowe, wodę wodociągową, ścieki, wody i ścieki przemysłowe, wody opadowe i deszczowe zarówno te gromadzone np. zbiornikach, jak i te odprowadzane do kanalizacji czy środowiska.

Od momentu rozwoju pierwszych systemów wodociągowych w miastach, doszło do ogromnych przemian społeczno-gospodarczych, technologicznych i środowiskowych.

Od systemów skupionych na dostarczaniu wody do mieszkańców, następnie ochronie zdrowia przez zbieranie ścieków oraz ochronie przed powodzią i odprowadzaniu wód opadowych, doszliśmy do momentu, w którym mamy świadomość, że cykl wody miejskiej ma ogromne znaczenie dla stosunków wodnych, a zmiana klimatu coraz mocniej „zarządza” zasobami.

➡️ Dlatego mówi się, o tym że powinniśmy wykonać zdecydowany krok w tył i wrócić do rozwiązań, które odtwarzają naturalne procesy przepływu wody w środowisku. Zmniejszając tym samym do niezbędnego minimum tzw. szarą infrastrukturę.

➡️ Niestety nie jesteśmy w stanie zrezygnować z wielu rozwiązań hydrotechnicznych w mieście, ze względu na gęstą zabudowę i dużą liczbę mieszkańców, ale musimy dążyć do wdrażania rozwiązań opartych na przyrodzie tam, gdzie tylko jest to możliwe, ponieważ to one są w stanie skutecznie wspierać miejskie stosunki wodne i łagodzić klimat.

Post powstał na podstawie aktualnej wiedzy naukowej:

A review of nature-based solutions for urban water management in European circular cities: a critical assessment based on case studies and literature https://doi.org/10.2166/bgs.2020.932

Nature-based solutions for circular urban water systems: A scoping literature review and a proposal for urban design and planning https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2023.136325

Natural flood management: Opportunities to implement nature-based solutions on privately owned land https://doi.org/10.1002/wat2.1637

Brak powszechnego dostępu do wody łamie prawa człowieka


W ostatnim czasie ukazało się kilka ciekawych Raportów dotyczących dostępu do wody i usług sanitarnych oraz higienicznych. Choć sytuacja stale się poprawia, to nikt nie ma złudzeń nie jest możliwa realizacja w zasadzie żadnego z ambitnych celów Agendy ONZ, których realizacja została wyznaczona na 2030 rok.

Tymczasem dostęp do wody jest jednym z podstawowych praw człowieka ❗️

Poziom usług wodnych w ostatnim czasie nawet w krajach rozwiniętych uległ stagnacji, a nawet zaczął się obniżać❗️

Wśród wielu czynników takiej sytuacji możemy wymienić pogorszenie ilości i jakości zasobów wodnych, starzenie się infrastruktury oraz wzrost intensywności i częstotliwości ekstremalnych zjawisk pogodowych.

Stan zasobów wodnych w Europie 2024


Jak poprawić jakość zasobów wodnych w Europie?💦

➡️Ograniczenie wycieków, stosowanie urządzeń i procesów oszczędzających oraz zwiększenie ponownego wykorzystania wody i ścieków poprawiłoby sytuację. Wciąż mamy bardzo niedoskonałe przepisy w zakresie ponownego wykorzystania ścieków. Dodatkowo, brakuje sprzyjających regulacji w zakresie tworzenia obiegów wody szarej w budynkach mieszkalnych, szczególnie tych wielorodzinnych.

➡️Przywracanie przyrody oraz renaturyzacja rzek, odtwarzanie terenów podmokłych i torfowisk prowadzi nie tylko do poprawy bioróżnorodności, ale też jakości i ilości wody, magazynowania węgla i łagodzenia skutków ekstremalnych zjawisk pogodowych.

➡️Powodzie rozwijają się w ciągu kilku godzin, wczesne systemy ostrzegania są niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa ludzi.
Zarządzanie wodą musi być w stanie dostosować pobór wód i zrzut ścieków do ekstremalnych warunków, takich jak susza, aby zapobiec takim katastrofom, jak ta na Odrze. Priorytetem dla zarządzania wodą nie może być interes pojedynczych przedsiębiorstw czy branż, ponieważ straty ekologiczne i zagrożenie dla zdrowia ludzi często są nieporównywalnie wyższe i mają długotrwałe konsekwencje w czasie, choć są trudniej policzalne niż straty finansowe spółek.

➡️Niezbędne są zmiany w praktykach rolniczych, i wsparcie szczególnie mniejszych gospodarstw technologiami, które pozwolą na ograniczenie zanieczyszczenia i dostosowanie się do mniejszego zużycia wody.

➡️Konieczne jest pełne wdrożenie i dalsze wzmocnienie istniejących dyrektyw UE, takich jak dyrektywa azotanowa i dyrektywa w sprawie zrównoważonego stosowania pestycydów. Zielony Ład musi być wsparty kompleksowym rozwiązaniem gospodarki wodnej na terenie Europy – Niebieskim Ładem.

➡️W Europie łączą nas dorzecza. Granice wodne nie kończą się wraz z granicami państw czy Unii, wojna w Ukrainie wpływa na zasoby wodne w Polsce, Słowacji, Węgrzech czy Rumunii. A trudna sytuacja polityczna i gospodarcza odbijająca się na zasobach wodnych w Serbii oraz Bośni i Hercegowinie, kształtuje zasoby na Bałkanach. UE musi włączyć się w działanie również w krajach nienależących do Wspólnoty.

Więcej aktualnej wiedzy o wodzie – środowisku – klimacie na: https://www.instagram.com/wastewater_based.doctor/

Wzrost temperatury wód gruntowych, zagraża zasobom wodnym

Na podstawie ➡️ Global groundwater warming due to climate change: https://doi.org/10.1038/s41561-024-01453-x

• klimat •woda • kryzys wodny • ekologia • środowisko