Czy ryba w Europie „ma smak” wiecznych zanieczyszczeń?

Ostatnia ocena Europejskiej Agencji Środowiska (EEA) pokazuje, że większość monitorowanych rzek, wód przejściowych i przybrzeżnych, a także znaczna część jezior w Europie jest zanieczyszczona co najmniej jednym z wielu niezwykle trwałych związków chemicznych, które są uważane za szkodliwe dla ludzi i przyrody! Nawet jeśli jutro zaprzestaniemy ich produkcji i wykorzystywania w produktach konsumenckich, to ich pozbycie się ze środowiska zajmie, co najmniej kilkadziesiąt lat ❗

➡️ Informacje na podstawie raportu: ’Forever chemicals’ found above threshold levels in many water bodies in Europe: https://www.eea.europa.eu/en/newsroom/news/forever-chemicals-in-water-bodies

Zrób coś dla planety razem ze swoim sąsiadem, czyli o znaczeniu lokalności w ochronie środowiska

W ubiegłym roku ukazał się raport organizacji Redstone, który analizuje 15 studiów przypadku z USA i Kanady, pod kątem wpływu strategii klimatycznych realizowanych przez społeczności lokalne na ograniczanie emisji dwutlenku węgla i zwrot z inwestycji z tych działań. Analizowane działania obejmowały ustawodawstwo stanowe i lokalne, rozwój energii odnawialnej, działania wdrożeniowe czy po prostu protesty mieszkańców, które powstrzymały powstanie nowych inwestycji związanych z paliwami kopalnymi.

Raport powstał na zamówienie organizacji, które wspierają również finansowo lokalne rozwiązania pro-klimatyczne, co dla sceptyków może być argumentem przeciw tym optymistycznym wynikom. Ale bądźmy szczerzy sceptycy klimatyczni nie uznają żadnych wyników badań, ani analiz gdzie widnieje przejrzyste źródło finansowania, za to uznają sprytnie zakamuflowaną dezinformację koncernów paliwowych i populistycznych polityków 🤡… więc „who cares” 🤷🏻‍♀️

Raport dostępny pod adresem➡️https://www.redstonestrategy.com/publications/changingthegame/

Choroba Parkinsona – choroba środowiskowo zależna?

Źródła w kolejności pojawiania się:

‘Parkinson’s is a man-made disease’: https://www.politico.eu/article/bas-bloem-parkinsons-pesticides-mptp-glyphosate-paraquat/

Can Environmental Toxins Cause Parkinson’s Disease?
https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/parkinsons-disease/can-environmental-toxins-cause-parkinson-disease

Anionic nanoplastic contaminants promote Parkinson’s disease–associated α-synuclein aggregation https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.adi8716

Report ties dirty air to more than 600K dementia deaths globally: https://subscriber.politicopro.com/article/eenews/2025/10/23/report-ties-dirty-air-to-more-than-600k-dementia-deaths-globally-00620111

Exposure to ambient air pollution and onset of Parkinson’s disease in a large cohort study: https://www.nature.com/articles/s41531-025-01156-z

Scientists Thought Parkinson’s Was in Our Genes. It Might Be in the Water: https://www.wired.com/story/scientists-thought-parkinsons-was-in-our-genes-it-might-be-in-the-water/

Industrial chemical banned in the EU linked to Parkinson’s disease: https://www.euronews.com/health/2025/10/02/industrial-chemical-banned-in-the-eu-linked-to-parkinsons-disease

Widely used chemical strongly linked to Parkinson’s disease: https://www.science.org/content/article/widely-used-chemical-strongly-linked-parkinson-s-disease

‘A Civil Action’ Carcinogen Pollutes Tap Water Supplies for 14 Million Americans:https://www.ewg.org/childrenshealth/carcinogen-pollutes-tap-water-supplies-14-million-americans

Rates of Parkinson’s disease are exploding. A common chemical may be to blame: https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/apr/07/rates-of-parkinsons-disease-are-exploding-a-common-chemical-may-be-to-blame

Przecinkowce a klimat – podsumowanie danych 2025

Rodzaj Vibrio obejmuje ponad 100 gatunków bakterii, z których około 12 powoduje zakażenia u ludzi zwane wibriozą.
Vibrio spp. są wszechobecne w ciepłych (>15°C) i nisko- lub umiarkowanie zasolonych wodach przybrzeżnych. Jednak w wyniku zmiany klimatu zwiększa się ich obecność w przybrzeżnych estuariach, z których korzystają ludzie❗
Źródła: Future scenarios of risk of Vibrio infections in a warming planet: a global mapping study https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9284918/

Impact of climate change on waterborne infections and intoxications https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10278370/

Climatic changes and their role in emergence and re-emergence of diseases: https://link.springer.com/article/10.1007/s11356-020-08896-w

Climate Change and Cholera: A Review Exploring the Association Between Storm Severity and Global Human Vibrio spp. Incidence https://doi.org/10.52504/001c.116783

Stemming the rising tide of Vibrio disease https://www.thelancet.com/journals/lanplh/article/PIIS2542-5196(24)00124-4/fulltext

How climate change can affect cholera incidence and prevalence? A systematic review
https://link.springer.com/article/10.1007/s11356-020-09992-7

Climate Change and Cascading Risks from Infectious Disease https://link.springer.com/article/10.1007/s40121-022-00647-3

The 2024 Europe report of the Lancet Countdown on health and climate change: unprecedented warming demands unprecedented action https://reports.weforum.org/docs/WEF_Global_Risks_Report_2025.pdf

Global expansion of Vibrio spp. in hot water https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10103853/

Epidemiological and environmental investigation of the ‘big four’ Vibrio species, 1994 to 2021: a Baltic Sea retrospective study https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11312017/

Czy klimat zabija kobiety? – badania z regionu MENA

Źródła

Climate change and women’s cancer in the MENA region: assessing temperature-related health impacts: https://doi.org/10.3389/fpubh.2025.1529706

Oil Companies Are Sued Over Death of Woman in 2021 Heat Wave: https://www.nytimes.com/2025/05/29/climate/oil-companies-wrongful-death-lawsuit-heat-dome.html

Climate Homicide: Prosecuting Big Oil for Climate Deaths: https://journals.law.harvard.edu/elr/wp-content/uploads/sites/79/2024/04/02_HLE_48_1_Arkush-Braman.pdf

Carbon majors and the scientific case for climate liability: https://www.nature.com/articles/s41586-025-08751-3

The 2024 Europe report of the Lancet Countdown on health and climate change: unprecedented warming demands unprecedented action: https://www.thelancet.com/action/showPdf?pii=S2468-2667%2824%2900055-0

Klimat a woda – podsumowanie europejskich zmian

Ile kosztuje nas zmiana klimatu?

➡️ Szacuje się, że w latach 2000 – 2019 globalne koszty ekstremalnych zjawisk pogodowych przypisywanych zmianie klimatu wyniosły 2,34 biliona euro (średnio 117 miliardów euro rocznie). Szacunki te opierają się na szkodach gospodarczych i stratach w ludziach, spowodowanych 185 zdarzeniami związanymi ze zmianą klimatu, w których zginęło 160 tys. osób.

➡️ Analizy Światowego Forum Ekonomicznego klasyfikują ekstremalne zjawiska pogodowe, jako drugie co do wielkości zagrożenie dla światowej gospodarki w ciągu najbliższych 2 lat i największe zagrożenie w nadchodzącej dekadzie.

➡️ Według badań do 2049 roku światowa gospodarka odnotuje spadek dochodów o 19% w porównaniu z sytuacją bazową bez wpływu klimatu. Przy czym szkody, których doświadczymy w kilku kolejnych dekadach są wynikiem przeszłych emisji gazów cieplarnianych i niestety, są już nieuniknione – wystąpią niezależnie od scenariuszy łagodzących.

➡️ Ekstremalne zjawiska pogodowe i klimatyczne spowodowały ponad 240 000 ofiar śmiertelnych w latach 1980–2023 w UE-27.

➡️ Średnie roczne straty gospodarcze związane z ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi i klimatycznymi w UE wynosiły około 8,5 mld EUR w 2023 r. Średnie roczne straty gospodarcze związane z ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi i klimatycznymi w okresie 2020–2023 były 2,5 razy wyższe niż w poprzedniej dekadzie, od 2010 do 2019 roku.

➡️ Słowenia odnotowała najwyższe straty na mieszkańca, wynoszące 8733 EUR w latach 1980–2023. Na kolejnych miejscach znalazły się Luksemburg (2694 EUR), Szwajcaria (2685 EUR), Włochy (2330 EUR) i Hiszpania (2279 EUR).

Dane na podstawie najnowszego Raportu:

Europe’s environment and climate: knowledge for resilience, prosperity and sustainability: https://www.eea.europa.eu/en/europe-environment-2025/main-report

Climate Risk Index, czyli i Ty możesz zostać dotknięty skutkami zmiany klimatu…

Źródła: Climate Risk Index 2025: https://www.germanwatch.org/en/cri

Global emergence of unprecedented lifetime exposure to climate extremes: https://www.nature.com/articles/s41586-025-08907-1

Czy w Europie kończy się woda?

Źródła:

Interaktywna mapa Projektu: https://europeanwaters.eu/map-database/

Climate change and Europe’s water resources: https://joint-research-centre.ec.europa.eu/system/files/2020-05/pesetaiv_task_10_water_final_report.pdf

Komisja Europejska podjęła próbę włączenia działań na rzecz wody w ramach Europejskiego Zielonego Ładu. Niestety, inicjatywę wycofano po 5 miesiącach… w wyniku protestów przeciwko Zielonemu Ładowi: https://www.europarl.europa.eu/legislative-train/theme-a-european-green-deal/file-water-resilience